Cô bé mới vài tuổi bỗng kể vanh vách về một gia đình ở nơi xa xôi mà cô chưa từng đặt chân đến, rồi khăng khăng cho rằng đó mới chính là gia đình mình. Một thanh niên lại đi tìm một cô gái xa lạ ở một quốc gia khác và khẳng định cô là vợ mình.
Những câu chuyện như vậy không chỉ xuất hiện riêng lẻ mà còn được kể lại ở nhiều nơi trên thế giới. Thậm chí tại Trung Quốc có những ngôi làng được cho là tập trung nhiều người có khả năng “nhớ” về tiền kiếp. Trong khi có người tin tưởng, cũng có người hoài nghi, các nhà nghiên cứu vẫn cố gắng tiếp cận hiện tượng này bằng những phương pháp khoa học, nhưng đến nay vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải.
Ngay tại Việt Nam cũng từng có nhiều câu chuyện về tiền kiếp được chú ý. Khoảng 20 năm trước, tại thị trấn Vụ Bản, Nam Định cũ, từng lan truyền câu chuyện về bé trai N.P.Q.T., sinh năm 1992 và qua đời vì đuối nước khi mới 5 tuổi.
Sau cái chết của con, cha mẹ cậu chìm trong đau buồn và không sinh thêm được người con nào. Năm năm sau, tại làng Cọi, huyện Lạc Sơn, Hòa Bình cũ, một phụ nữ dân tộc Mường tên B.T.D. sinh được một bé trai kháu khỉnh và đặt tên là B.L.B.
Trong ba năm đầu đời, cuộc sống của hai mẹ con vẫn diễn ra bình thường. Nhưng khi mới lên 3 tuổi, cậu bé B. bất ngờ bắt đầu “nhớ” lại nhiều chuyện mà người xung quanh cho là kỳ lạ. Cậu nói mình không phải người dân tộc Mường mà là người Kinh, đồng thời khẳng định nhà mình không ở Hòa Bình mà ở Nam Định.
Đặc biệt, B. quả quyết rằng cha mẹ của mình chính là cha mẹ của bé trai N.P.Q.T. đã chết đuối năm năm trước, mặc dù bản thân cậu chưa từng gặp họ. Một điều khác khiến câu chuyện càng trở nên khó hiểu là dù sinh ra trong một gia đình người Mường, cậu bé lại sớm nói tiếng Kinh rất sõi.
Câu chuyện dần lan truyền và cuối cùng đến tai vợ chồng anh T., cha mẹ của cậu bé đã qua đời. Hai người bán tín bán nghi nhưng vẫn quyết định đến Hòa Bình xem thực hư. Ngay lần đầu gặp bé B., họ bàng hoàng vì nhận thấy cậu bé có những nét giống con trai mình, cả về ngoại hình lẫn tính cách.
Về phía B., cậu cũng tỏ ra mừng rỡ, quấn quýt bên vợ chồng anh T. như thể đó chính là cha mẹ ruột của mình. Sau khi được chị D. đồng ý, vợ chồng anh T. đưa bé B. về nhà họ ở Nam Định. Tại đây, nhiều chuyện kỳ lạ tiếp tục xảy ra.
Khi anh T. thử chở cậu bé đến một ngôi nhà xa lạ, B. giãy nảy phản đối và nói: “Không phải nhà mình, con ở dưới kia cơ”. Khi họ về đến đúng ngôi nhà của gia đình anh T., người cha cố tình chần chừ chưa bước vào thì cậu bé lại chạy thẳng vào trước, như thể đã quá quen thuộc với nơi này.
Những điều tương tự tiếp tục diễn ra khi hàng xóm nghe chuyện kéo đến thăm. B. vui mừng nhận ra từng người mà cậu cho là những người quen cũ. Buổi tối, cậu tự lên ngủ đúng chiếc giường mà bé T. lúc còn sống vẫn thường nằm, thậm chí còn tìm những món đồ chơi mà bé T. từng để trên giường. Sáng hôm sau, cậu lại đòi đi học tại đúng trường mẫu giáo mà bé T. đã từng theo học năm năm trước.
Sau vài ngày ở Nam Định, B. được đưa trở lại với gia đình đã sinh ra mình ở Hòa Bình. Thế nhưng cậu liên tục đòi trở về nhà với “bố mẹ” ở Nam Định và nói rằng nếu không được về, cậu “sẽ lại chết lần nữa”. Sau nhiều lần dùng dằng và khó khăn, cuối cùng gia đình đồng ý để B. về sống hẳn với vợ chồng anh T., những người mà cậu khẳng định chính là cha mẹ mình.
Từ đó, B. được đổi lại tên N.P.Q.T., trùng với tên của cậu bé đã qua đời. Bé T. mới lớn lên, đi học và phát triển bình thường. Vợ chồng anh T. cho biết từng có một số người tìm đến để nghiên cứu câu chuyện, trong đó có cả các nhà ngoại cảm, nhưng anh chị đều từ chối. Họ chỉ muốn con mình có một cuộc sống bình thường như những đứa trẻ khác.
Không chỉ ở Việt Nam, những câu chuyện về việc “nhớ” tiền kiếp cũng được lưu truyền ở nhiều nơi trên thế giới, kể cả tại những quốc gia có trình độ khoa học và công nghệ phát triển như các nước phương Tây, Mỹ và Nhật Bản. Gần đây, truyền thông Trung Quốc từng chú ý đến câu chuyện về một ngôi làng được cho là có rất nhiều người “nhớ” được tiền kiếp của mình.
Đó là làng Lũy Dương Trại, thuộc xã Bình Dương, huyện Thông Đạo, thành phố Hoài Hóa, tỉnh Hồ Nam, nơi có đông người dân tộc Động sinh sống. Những câu chuyện khó lý giải bắt đầu từ việc một số người lớn tuổi trong làng bất ngờ kể lại một cách rất rõ ràng rằng họ nhớ mình từng là ai, sống ở đâu và làm gì trong một kiếp trước. Về sau, người ta thống kê có ít nhất hơn 110 người được cho là có những ký ức tiền kiếp tương tự.
Một trong số đó là bà Thạch Sảng Nhân, 50 tuổi. Bà kể rằng ở kiếp trước mình không mang họ Thạch mà mang họ Diêu, tên là Diêu Gia An và sinh năm 1936. Năm 24 tuổi, Gia An mắc bệnh sốt rồi qua đời trong thời kỳ thiếu thốn thuốc men. Theo câu chuyện được kể lại, linh hồn của bà sau đó tiếp tục một kiếp sống mới bằng cách đầu thai vào gia đình họ Thạch. Điều đáng chú ý là ký ức về tiền kiếp của bà Thạch chỉ “sống lại” sau một lần bà bị ngã cầu thang.
Câu chuyện không chỉ do bà Thạch tự kể. Gia đình của Diêu Gia An cũng xác nhận rằng từng có một cô gái tên Gia An qua đời vì bạo bệnh vào năm 1960. Cô mất khi còn trẻ nhưng con trai là Ngô Xuân vẫn lớn lên bình thường. Ông Xuân lớn tuổi hơn bà Thạch, nhưng sau khi nghe câu chuyện về tiền kiếp của bà, ông đã xin được gọi bà là mẹ.
Một trường hợp khác là Hà Tư Na, 26 tuổi, con gái ông Hà Bân, một người sống trong ngôi làng này. Cô cũng có những ký ức được cho là liên quan đến tiền kiếp và luôn khẳng định mình không phải con gái mà là em gái của ông Bân.
Chính ông Bân kể rằng ông từng có một người em gái tên Hà Cần, đã chết đuối ở sông Đô Lũy gần làng trước khi vợ chồng ông sinh Hà Tư Na. Sau nhiều lần nghe Tư Na kể chính xác những chuyện riêng tư liên quan đến người cô Hà Cần mà cô chưa từng có cơ hội gặp mặt, vợ chồng ông Bân không còn gọi Tư Na là con nữa mà chỉ gọi tên cô.
Còn rất nhiều câu chuyện tương tự được kể lại tại ngôi làng này. Bên cạnh những người tin rằng đó là ký ức tiền kiếp thực sự, cũng có người hoài nghi và cho rằng dân làng cố tình “thêu dệt” các câu chuyện để thu hút du khách. Tuy nhiên, theo nội dung được kể lại, chính quyền huyện Thông Đạo từng mời Viện Khoa học – xã hội đến nghiên cứu hiện tượng này. Các giáo sư của Trường Đại học Trung Nam và bác sĩ từ những bệnh viện lớn cũng đến tìm hiểu trên cơ sở khoa học, thậm chí sử dụng cả máy phát hiện nói dối.
Ấn Độ cũng có một câu chuyện về tiền kiếp từng được báo chí và truyền hình tìm hiểu, đăng tải rộng rãi. Đó là trường hợp Shanti Devi, một cô bé mới 6 tuổi ở Delhi, bất ngờ đòi cha mẹ đưa mình đi tìm người chồng trong kiếp trước tại thành phố Mathura, bang Uttar Pradesh.
Shanti Devi thậm chí còn mô tả khá cụ thể về người đàn ông mà cô cho là chồng mình. Theo lời cô bé, ông là một thương nhân buôn vải, thường đeo kính đọc sách, có một nốt mụn ở má trái và nước da trắng. Sau đó, gia đình tìm được một thương nhân tên Kedar Nath có những đặc điểm giống mô tả. Người này kể rằng ông từng có một người vợ tên Lugdi Devi, đã qua đời chín năm trước sau khi sinh một người con trai.
Kedar Nath xúc động hỏi Shanti Devi về người vợ đã mất, những điều mà theo ông chỉ mình ông biết. Không ngờ cô bé có thể kể lại chính xác từng chi tiết, kể cả nơi hai người từng giấu tiền. Đến lúc đó, người thương nhân tin rằng Shanti Devi chính là kiếp sau của người vợ đã mất.
Bên cạnh vô số câu chuyện về kiếp trước và kiếp sau vẫn được kể lại trong đời sống với nhiều mức độ tin tưởng và hoài nghi khác nhau, một số nhà nghiên cứu đã cố gắng tiếp cận vấn đề trên cơ sở khoa học. Một trong những hướng được đặt ra là khả năng ký ức có thể tồn tại thông qua gene, tức một dạng “di truyền” ký ức có thể được truyền tiếp qua các thế hệ.
Năm 2013, một bài nghiên cứu đăng trên Khoa Học Thần Kinh Tự Nhiên đề cập đến một thí nghiệm trên chuột. Các nhà nghiên cứu tạo cho chuột nỗi sợ đối với một mùi nhất định bằng cách gây sốc cho chúng mỗi khi ngửi thấy mùi đó. Sau đó, họ tiếp tục quan sát thế hệ chuột tiếp theo và nhận thấy chúng cũng có dấu hiệu không thích mùi này dù không phải trải qua biện pháp gây sốc như thế hệ trước.
Ở một hướng khác, một số nhà tâm lý học cho rằng có thể tồn tại một dạng hội chứng “bắt chước”. Theo cách lý giải này, một số cá nhân đặc biệt dễ bị ảnh hưởng và có xu hướng “làm theo” những câu chuyện kỳ lạ mà họ tình cờ nhìn thấy hoặc nghe kể. Họ có thể tự dựng nên một câu chuyện rồi dần tin vào chính câu chuyện ấy, nhất là khi câu chuyện vừa ly kỳ, khó hiểu lại vừa có một cơ sở lý giải nào đó, chẳng hạn từng đọc hoặc nghe một câu chuyện về tiền kiếp tương tự.
Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, tiền kiếp hay luân hồi vẫn là một bí ẩn mà khoa học tiếp tục phải tìm kiếm lời giải.
