Azazel là một thiên thần sa ngã (fallen angel), kẻ mang những ảnh hưởng xấu xa dẫn đến sự tha hóa của toàn nhân loại. Có vị trí thủ lĩnh trong số các thiên thần sa ngã, cuốn Sách Enoch (Book of Enoch) của người Do Thái đã răn dạy các tín đồ của mình rằng hãy đổ mọi tội lỗi lên đầu hắn.
Thuở nguyên sơ, Azazel từng là một trong những thiên sứ ngự trị trên thiên đàng, mang hình hài một nam nhân tuyệt mỹ với đôi cánh rực rỡ sau lưng. Thế nhưng, khi nảy sinh sự đồng cảm với Satan, hắn đã bị trục xuất xuống trần gian và vĩnh viễn mang danh thiên thần sa ngã. Có lẽ chính sự tà ác mà Azazel gieo rắc trong thân phận mới này đã hủy hoại hoàn toàn vẻ đẹp ban sơ của hắn, bởi đến khi trở thành một nhân vật trung tâm trong các văn tự Do Thái giáo và Cơ Đốc giáo, hắn đã khoác lên mình hình dáng của một ác quỷ thực sự. Các Cuộn giấy Biển Chết (Dead Sea Scrolls) miêu tả Azazel là một con quỷ bị xiềng xích vào những tảng đá lởm chởm và sắc nhọn của vùng Ha chìm trong bóng tối mù mịt, trong khi Sách Khải huyền của Abraham (Apocalypse of Abraham) lại khắc họa hắn đa hình đa dạng: khi là loài chim ăn xác thối, lúc là loài rắn độc, hay một ác quỷ mang tay chân giống con người, với sáu cánh bên phải và sáu cánh bên trái mọc ra từ sau lưng. Bước vào thời hiện đại, hình ảnh Azazel thường được đồng nhất với những ác quỷ khác qua phác họa về làn da đỏ ối, đôi mắt vàng rực và chiếc đuôi đầy gai nhọn. Người ta cũng thường mường tượng hắn đội hộp sọ hay khoác lên mình bộ xương dê, bắt nguồn từ tục lệ hiến tế dê cho hắn của các bộ lạc sa mạc Do Thái xưa.
Ẩn sâu bên dưới vẻ ngoài dị hợm ấy là một bản ngã kiêu ngạo nhưng vô cùng xảo quyệt, bởi ngay từ những ngày đầu tiên, Azazel đã là một trong những thiên sứ quyền năng và thông tuệ nhất thiên đàng. Sự ngỗ ngược của hắn chỉ thực sự bộc lộ khi Thượng đế tạo ra loài người. Azazel thẳng thừng từ chối việc cúi đầu trước nhân loại và buông lời thách thức rằng tại sao Thượng đế lại tạo ra một sinh linh sẽ chỉ gieo rắc máu và sự hỗn loạn, trong khi các thiên thần thì phục tùng và ca tụng vinh quang của Ngài ngày đêm. Đáp ứng trước sự thách thức này, Thượng đế đã đày ải Azazel cùng nhiều thiên thần khác xuống trần gian. Song, hình phạt khắc nghiệt ấy chẳng thể dập tắt ngọn lửa dấy loạn trong hắn. Azazel vươn lên trở thành thủ lĩnh của Grigori, một nhóm các thiên thần đã kết hôn với phụ nữ phàm trần và sinh ra một nòi giống quái vật. Từ đây, hắn bắt đầu truyền thụ những điều tà ác cho nhân loại. Hắn dạy đàn ông nghệ thuật chiến tranh và cách thức chế tạo binh khí, đồng thời truyền bá cho phụ nữ nghệ thuật lừa dối, tức cách pha chế và điểm trang mỹ phẩm. Đỉnh điểm của sự tha hóa là khi hắn dẫn dắt con người bước vào thế giới của tà thuật. Chuỗi ảnh hưởng của Azazel mang tính thảm họa đến mức, trong cuốn Sách Enoch, Thượng đế đã phải thốt lên rằng toàn bộ thế gian này đã bị ô uế bởi những việc làm do Azazel truyền dạy, và mọi tội lỗi đều phải được quy cho hắn.
Trải qua dòng chảy của lịch sử và các nền văn hóa tín ngưỡng, hình tượng Azazel hiện lên qua nhiều lăng kính khác nhau. Đối với các bộ lạc Semite (Semitic tribes) thuở sơ khai, Azazel với cái tên mang ý nghĩa “kẻ mạnh mẽ chống lại Thượng đế” là một thế lực tà ác hiện hữu chân thực. Tục lệ phổ biến thời bấy giờ là dâng vật tế cho Azazel song song với việc hiến tế cho Đức Chúa Trời Yahweh của họ. Theo Kinh thánh Do Thái (Hebrew Bible), nghi thức hiến tế cho Azazel được thực hiện bằng cách lùa một con dê vào vùng hoang mạc cằn cỗi hoặc xô nó xuống một khe núi sâu thẳm. Những vật tế này không nhằm tôn vinh Azazel như một vị thần, mà mang ý nghĩa biểu tượng cho việc con người đang gửi trả tội lỗi của mình về đúng với khởi nguồn của chúng. Trong khi đó, ở thế giới Cơ Đốc giáo, Azazel lại là một nhân vật ít được biết đến hơn, một phần vì các bản dịch Kinh Thánh sang tiếng Latinh và tiếng Anh thường chuyển ngữ tên hắn thành “vật tế thần” (scapegoat) hoặc “vùng đất hoang tàn” (wasteland). Dù vậy, giáo phái Cơ Đốc Phục Lâm (Seventh-Day Adventists) vẫn công nhận Azazel là cánh tay phải đắc lực của Satan và tin rằng một hình thức tra tấn đặc biệt đang chờ đợi hắn vào Ngày Phán Xét (Day of Judgment).
Đào sâu hơn vào các truyền thuyết Hồi giáo, câu chuyện của Azazel thậm chí còn được kéo ngược về thời điểm hắn vẫn đứng trong hàng ngũ của những thiên sứ lương thiện. Các học giả Hồi giáo bị chia rẻ trong quan điểm về nguồn gốc của hắn: một số cho rằng hắn vốn là vị thiên sứ khôn ngoan và cao quý bậc nhất, từng chiến đấu chống lại loài Jinn sinh sống trên trái đất trước cả loài người; số khác lại tin hắn nguyên thủy là một Jinn, nhờ công trạng đánh dẹp đồng loại mà được đặc ân lên thiên đàng và mang danh xưng thiên thần. Đáng tiếc thay, chính vị thế danh dự ấy đã nuôi dưỡng thói ngạo mạn trong hắn, dẫn đến việc hắn từ chối cúi đầu trước con người để rồi phải chịu kết cục bị đày ải trở lại trần thế và trở thành một đại dịch ám ảnh nhân loại.
Bước vào thời đại ngày nay, danh tiếng của Azazel không còn phổ biến rộng rãi. Tên hắn chỉ xuất hiện vỏn vẹn hai lần trong Kinh Thánh, và hiếm có mấy ai tìm đọc những văn tự cổ bổ sung của người Do Thái hay Cơ Đốc giáo để tường tận hơn về gốc tích của nhân vật này. Dẫu vậy, một vài tác phẩm thuộc thể loại kỳ ảo (fantasy) đương đại vẫn ngả mũ chào trước sự hiện diện mang tính biểu tượng của Azazel, khắc họa hắn sống lại qua hình tượng phản diện trong các tác phẩm nổi tiếng như X-Men, Fallen hay Sandman.
