Trong bức thư gửi tín hữu Êphêsô, Thánh Phaolô từng viết một câu nói đầy sức nặng để thức tỉnh nhân loại: “Vì chúng ta chiến đấu không phải với phàm nhân, nhưng là với những quyền lực thần thiêng, với những bậc thống trị thế giới tối tăm này, với những thần linh quái ác chốn trời cao”. Lời khẳng định ấy mở ra một thực tại vô hình nhưng vô cùng khốc liệt, rằng xung quanh chúng ta luôn hiện diện một cuộc chiến thiêng liêng mà mắt phàm không thể nào nhìn thấu. Xuyên suốt Kinh Thánh, thực tại này liên tục được xác nhận, tiêu biểu nhất là khi chính Chúa Giêsu bước vào hoang mạc để đối đầu trực diện với ma quỷ. Đứng trước mầu nhiệm này, trí tò mò của con người không khỏi đặt ra hàng loạt câu hỏi. Chúng ta băn khoăn không biết “trận chiến thiêng liêng” ấy thực chất diễn ra như thế nào. Liệu ở chốn vô hình, các thiên thần và ác quỷ có giáp lá cà bằng khiên đỡ, áo giáp, những thanh gươm kim loại, hay các ngài sử dụng một loại “thanh kiếm thần” đặc biệt nào đó? Như trong phim Star Wars chẳng hạn?
Để giải mã cách thức các thiên thần chiến đấu với ác quỷ, chúng ta cần quay về với cội nguồn bản tính của các ngài. Trước hết, Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo đã định nghĩa rất rõ ràng về điều này. Trích dẫn tư tưởng của Thánh Augustinô, Giáo lý giải thích rằng từ “thiên thần” thực chất là tên gọi chỉ chức vụ chứ không phải bản chất. Bản chất của các ngài là thần khí thiêng liêng, còn chức vụ và sứ mạng các ngài thi hành mới mang tên gọi là “thiên thần”. Đồng thuận với góc nhìn này, Sách Giáo lý Baltimore cũng đúc kết một cách súc tích: Thiên thần là những thần khí được Thiên Chúa tạo dựng, hoàn toàn không có thân xác vật lý, nhưng lại được ban cho sự hiểu biết sâu rộng và ý chí tự do. Cũng giống như Thiên Chúa là Đấng thần khí thuần khiết, các thiên thần chia sẻ bản tính thiêng liêng ấy. Chính vì không bị giới hạn bởi thân xác xác thịt, các ngài có khả năng chiêm ngưỡng và thấu hiểu Thiên Chúa theo một lăng kính siêu việt mà con người không thể vươn tới. Hẳn chúng ta thường thấy các thiên thần được miêu tả với đôi cánh lộng lẫy, nhưng đó không phải là cấu tạo sinh học thực sự của các ngài. Đôi cánh ấy chỉ là biểu tượng tuyệt đẹp cho tốc độ di chuyển chớp nhoáng và vai trò làm sứ giả truyền tin của các ngài.
Dù không mang hình hài vật lý như con người, các thiên thần lại hoàn toàn có khả năng giao chiến với những thụ tạo thuần thiêng khác. Minh chứng hùng hồn nhất cho khả năng này nằm trong sách Khải Huyền, nơi ghi lại trận chiến rung chuyển cõi trời khi Tổng lãnh thiên thần Micae anh dũng đánh đuổi Satan. Đoạn Kinh Thánh chép rằng, con Mãng Xà xưa kia được gọi là ma quỷ hay Satan – kẻ chuyên mê hoặc toàn thể nhân loại – đã bị tống khứ xuống đất cùng với bè lũ thiên thần sa ngã của nó. Tuy nhiên, ngoài động từ “tống xuống”, văn bản thiêng liêng không cung cấp thêm cho chúng ta những manh mối cụ thể về chi tiết trận đánh. Ở đây, chúng ta cần tinh tế nhận ra rằng, vì cả hai phe đều là những thụ tạo thuần thiêng, nên việc “tống xuống” không phải là một hành động xô đẩy hay ném đi bằng lực tác động vật lý, mà là một sự phán quyết, một hành động vinh thắng mang tính thiêng liêng tuyệt đối.
Để giúp tâm trí con người dễ dàng hình dung hơn về cuộc chiến vô tiền khoáng hậu này, triết gia Peter Kreeft đã đưa ra một lời giải thích vô cùng sâu sắc trong cuốn sách Thiên thần và Ác quỷ. Kreeft mô tả cách các thiên thần giao tiếp không hề giống với ngôn ngữ của con người. Các ngài kết nối ngay lập tức từ tâm trí đến tâm trí, tạo nên một sự thấu hiểu trực tiếp như thần giao cách cảm mà không cần mượn đến bất kỳ phương tiện trung gian nào như không khí, đôi tai hay âm thanh. Từ cách giao tiếp đặc biệt này, chúng ta có thể suy rộng ra về cách các ngài chiến đấu. Đó hoàn toàn không phải là một trận chiến của đao to búa lớn, mà là một cuộc đọ sức tột độ của trí tuệ, của ý chí và quyền năng thiêng liêng.
Rõ ràng, không hề có bất kỳ một yếu tố vật chất hay vũ khí hữu hình nào tồn tại trong cuộc chiến vĩ đại của các thiên thần. Thế nhưng, trí óc hữu hạn của con người lại vô cùng khó khăn để nắm bắt trọn vẹn một trận chiến thuần túy vô hình và trừu tượng đến vậy. Đó chính là lý do vì sao trong suốt chiều dài lịch sử nghệ thuật, các họa sĩ và điêu khắc gia luôn chọn cách khắc họa thiên thần và ác quỷ dưới một hình hài vật lý. Việc khoác lên mình các ngài những bộ áo giáp chói lọi, tay cầm khiên, tay vung kiếm giáng xuống đầu ác long giúp tâm trí chúng ta dễ dàng cảm nhận được sự khốc liệt và chiến thắng vinh quang của ánh sáng trước bóng tối. Hơn nữa, nếu chỉ vẽ ra một trận đụng độ vô hình giữa những ý chí thuần thiêng – những hình ảnh có phần giống “người ngoài hành tinh” hơn là con người – thì bức tranh ấy hẳn sẽ quá khô khan và khó lòng chạm đến cảm thức đức tin mãnh liệt của nhân loại.
