Khát vọng giải mã những bí ẩn của thế giới bên kia không chỉ dừng lại ở đức tin tôn giáo hay những câu chuyện truyền miệng mang màu sắc huyền thoại, mà từ lâu đã trở thành một đề tài nghiên cứu nghiêm túc của không ít trí thức. Dòng chảy lịch sử đã ghi nhận những nỗ lực không mệt mỏi của con người trong việc đi tìm bằng chứng về sự tồn tại của linh hồn dưới lăng kính khoa học. Đáng kinh ngạc hơn, bước chân vào hành trình vô tiền khoáng hậu này có cả những tên tuổi đã được vinh danh trong bảng vàng nhân vật lịch sử thế giới, tiêu biểu là nhà phát minh lỗi lạc Thomas Edison. Nỗ lực của họ, dù ở cách đây hàng trăm năm hay trong thời đại đương thời, đều minh chứng cho một điều: bên cạnh những quan điểm phủ nhận hoàn toàn cõi âm, vẫn luôn tồn tại những khối óc vĩ đại khát khao chạm tới sự thật siêu nhiên bằng tư duy logic và các phương pháp thực nghiệm.
Nhắc đến Thomas Edison, nhân loại luôn bày tỏ sự kính trọng sâu sắc trước một nhà khoa học, một thương nhân tài ba của giai đoạn cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20. Ít ai ngờ rằng, cậu bé từng bị thầy giáo viết thư gửi về cho mẹ với lời nhận xét cay nghiệt là “kẻ rối trí” và bị từ chối nhận vào học, về sau lại trở thành một thiên tài sở hữu hơn 1.000 bằng sáng chế thay đổi hoàn toàn diện mạo đời sống con người, trong đó có cả những khái niệm sơ khai về xe điện mà đến nay vẫn còn mang tính thời sự. Tầm vóc của ông lớn lao đến mức, vào ngày ông tạ thế ở tuổi 84 (18-10-1931), toàn nước Mỹ đã đồng loạt tắt đèn điện trong vòng một phút để nghiêng mình tưởng nhớ. Thế nhưng, đằng sau di sản đồ sộ về vật lý và cơ khí, Edison còn ẩn chứa một niềm đam mê mãnh liệt dành cho thế giới siêu nhiên. Khác với những người tìm kiếm linh hồn qua các thế lực ngoại cảm, Edison muốn kết nối với người chết bằng chính tư duy của một nhà phát minh. Theo tạp chí Modern Mechanix số ra tháng 10 năm 1933, trong những năm cuối thập niên 1920, ông đã dành rất nhiều tâm huyết để nghiên cứu cách giao tiếp với các linh hồn thông qua máy móc.
Dự án kỳ lạ này thực chất đã được nhen nhóm từ năm 1920, khi Edison bất ngờ tiết lộ trên tạp chí American Magazine rằng ông đang nghiên cứu một cỗ máy đặc biệt. Ông tin rằng khi con người qua đời, họ sẽ để lại một dạng vật chất tinh vi nào đó, và người sống hoàn toàn có thể nắm bắt được. Vài năm trước khi nhắm mắt xuôi tay, vị cha đẻ của bóng đèn sợi đốt đã tập hợp một nhóm cộng sự ưu tú tại cơ sở nghiên cứu của mình để bắt tay vào chế tạo chiếc “điện thoại” liên lạc với cõi âm. Cỗ máy này được cấu thành từ nhiều bộ phận phức tạp, nhưng trái tim của nó là một ngọn đèn phát ra ánh sáng cực mạnh, chiếu xuyên qua những khoảng tối đặc hẹp nhằm dò tìm những hạt vật chất nhỏ nhất lơ lửng trong không khí – thứ mà ông tin chính là hiện thân vật lý của linh hồn con người. Dù nỗ lực này chưa kịp đơm hoa kết trái trước khi ông qua đời tại West Orange, New Jersey, nhưng khát vọng của ông là hoàn toàn nghiêm túc. Tác giả của câu nói kinh điển “Thiên tài chỉ có 1% là linh cảm, 99% là mồ hôi và nước mắt” kiên định cho rằng, “máy gọi hồn” của ông không hề mang màu sắc ma thuật quái gở, mà là một thiết bị vật lý vận hành dựa trên các nguyên lý khoa học thuần túy. Nhiều người tin rằng, nếu thời gian ưu ái cho Edison thêm một chút nữa, biết đâu ông đã tạo nên một phép màu, giống như cách chiếc máy hát đĩa ban đầu cũng từng bị người đời cười nhạo là “ma thuật”. Bí ẩn về công trình dang dở của Edison càng trở nên nóng hổi hơn khi vào năm 2015, nhà báo Philippe Baudouin tuyên bố tìm thấy một cuốn nhật ký hiếm hoi bị thất lạc của thiên tài này tại một cửa hàng đồ cũ ở Pháp. Điều gây chấn động giới sử học là cuốn nhật ký chứa đựng một chương hoàn toàn mới so với các bản thảo từng được công bố, trong đó Edison đã tự tay viết nên những giả thuyết táo bạo của mình về thế giới bên kia và phương thức để khoa học có thể phá vỡ ranh giới âm dương.
Nếu như Thomas Edison chỉ dừng lại ở việc chế tạo thiết bị, thì lịch sử nghiên cứu tâm linh lại từng chứng kiến những nỗ lực chạm tới cõi âm mang tính đánh đổi và cực đoan hơn rất nhiều. Điển hình là câu chuyện của giáo sư Bradford, một người đàn ông sinh năm 1872 tại Detroit, Michigan, Mỹ. Mang trong mình niềm tin mãnh liệt về thế giới siêu nhiên, đến năm 1921, khi tự nhận thấy nhận thức tâm linh của mình đã đạt độ chín muồi, Bradford bắt đầu đăng báo tìm kiếm một trợ lý nghiên cứu. Lời kêu gọi ấy đã thu hút Ruth Doran, một góa phụ đồng thời là giảng viên, nhà văn sinh sống cùng thành phố, tìm đến với ông chủ yếu vì sự tò mò. Trong suốt quá trình làm việc, giáo sư Bradford liên tục ám ảnh với ý tưởng rằng để thực sự mở ra cánh cửa giao tiếp với người sống, một trong hai người buộc phải trút bỏ lớp áo trần thế là thể xác của mình. Đỉnh điểm của sự cực đoan tâm linh là khi ông để lại một bức thư tuyệt mệnh, tuyên bố tự nguyện tìm đến cái chết để cống hiến cho nghiên cứu khoa học, sau đó tự giam mình trong phòng và mở vòi gas.
Sự ra đi của Bradford đã kéo theo những chuỗi ngày chờ đợi trong vô vọng của bà Doran. Mọi nỗ lực kết nối với linh hồn vị giáo sư đều chìm vào một sự im lặng đáng sợ. Tưởng chừng bế tắc, thì một ngày nọ, một bà đồng tên Lulu Mack chủ động tìm đến Doran và tiết lộ rằng, Bradford đã cố gắng liên lạc trong một buổi cầu hồn. Theo lời bà đồng, vì tự sát nên linh hồn của giáo sư đang trong trạng thái vô cùng yếu ớt, những tín hiệu phát ra còn đứt đoạn và phải cần thêm thời gian để năng lượng tâm linh được phục hồi. Không bỏ cuộc, Doran cùng các nhà ngoại cảm tiếp tục tổ chức những buổi gọi hồn trong bóng tối. Bất ngờ thay, vào một buổi tối, hệ thống bóng đèn điện đột ngột vụt tắt, và tất cả những người có mặt đều quả quyết rằng họ cảm nhận được sự hiện diện của Bradford. Bà Doran thuật lại rằng vị giáo sư đã truyền đi thông điệp giới thiệu mình đến từ thế giới linh hồn và gửi lời tri ân những nỗ lực của người sống đã giúp ông kết nối lại. Ông miêu tả cái chết đến vô cùng nhẹ nhàng, tựa như một giấc ngủ sâu khiến ông ban đầu thậm chí không nhận ra mình đã lìa đời. Ở cõi không gian ấy, hình thể con người không tồn tại dưới dạng vật chất mà chỉ là những đường nét vô hình. Ông khẳng định mình không hề đi đâu xa, dù xung quanh phần lớn là bóng tối nhưng ông vẫn nhìn thấy rất nhiều người đang sống trong trạng thái vui vẻ và bình yên. Dẫu câu chuyện kỳ bí này từng làm dậy sóng giới truyền thông Mỹ trong một thời gian ngắn, nó cũng nhanh chóng chìm vào quên lãng bởi sự hoài nghi của công chúng. Nhiều ý kiến phản bác cho rằng đây chỉ là những lời kể một chiều, mông lung, hoàn toàn thiếu vắng các bằng chứng độc lập để kiểm chứng và có chăng chỉ là một chiêu trò giật gân của báo chí thời bấy giờ nhằm kích thích doanh số.
Sự trăn trở về ranh giới sinh tử và những thế lực siêu nhiên không chỉ là câu chuyện xa xôi ở phương Tây, mà ngay tại Việt Nam, chủ đề này vẫn luôn mang một sức hút lạ kỳ, gắn liền với những câu chuyện ngoại cảm tìm kiếm hài cốt hay chữa bệnh. Thực tế đã ghi nhận sự ra đời của các trung tâm nghiên cứu tiềm năng con người, nơi quy tụ không ít những trí thức có học hàm, học vị cao, nhằm giải mã các hiện tượng dị thường dưới lăng kính khoa học. Tuy nhiên, ranh giới giữa năng lực thực sự và sự mê tín đôi khi rất mong manh. Kết quả của những chuyến tìm mộ bằng ngoại cảm đem lại bức tranh đa chiều: bên cạnh những trường hợp được cho là chính xác đến khó tin, vẫn có vô số những sai lệch, thậm chí là sự xuất hiện của những kẻ mạo danh dùng kỹ xảo tâm linh để trục lợi, cuối cùng phải cúi đầu trước ánh sáng của pháp luật. May mắn thay, sự phát triển vượt bậc của khoa học hiện đại, đặc biệt là công nghệ giám định ADN, đã trở thành chiếc chìa khóa vàng giúp minh định chân lý, xác nhận tính đúng sai trong việc tìm kiếm hài cốt. Dù vậy, những bí ẩn về khả năng kết nối với linh hồn người đã khuất vẫn đang là một miền đất hứa vẫy gọi sự khám phá của giới khoa học.
Đến tận ngày nay, nhân loại vẫn chưa thể đặt bút viết nên lời khẳng định cuối cùng về việc có hay không một sự sống tiếp diễn sau khi thân xác lụi tàn. Câu hỏi ấy vẫn lơ lửng, thách thức sự hiểu biết của con người. Và cũng chính từ trong những bí ẩn chưa có lời giải ấy, một làn sóng đam mê kỳ lạ đang trỗi dậy. Đâu đó, có những người đang có sự nghiệp ổn định như nhiếp ảnh gia, nhà quay phim hay kỹ sư cơ khí, đã sẵn sàng gác lại tất cả để trở thành những “thợ săn ma” chuyên nghiệp. Họ bước vào bóng tối, mang theo niềm tin mãnh liệt rằng, chính những thiết bị điện tử tối tân của kỷ nguyên công nghệ số sẽ làm được điều mà vĩ nhân Edison từng dang dở: lưu giữ lại khoảnh khắc hiện diện của những linh hồn mờ ảo chốn nhân gian.
