Trong bối cảnh nghiên cứu các văn bản cổ và sự giao thoa giữa Thần học và văn hóa Cận Đông cổ đại (Ancient Near East), tác phẩm When Giants Were Upon the Earth của Brian Godawa hiện diện như một nỗ lực khảo luận đáng chú ý nhằm tái cấu trúc thế giới quan vũ trụ luận của người cổ đại. Đặt trọng tâm nghiên cứu vào tính xác thực của các văn bản ngoại thư và hệ thống phân loại Quỷ học xoay quanh thuyết Thiên sứ sa ngã, cuốn sách không chỉ đơn thuần là một tác phẩm khảo cổ học lịch sử mà còn là một bản cáo trạng nhắm vào xu hướng giải thiêng (Demythologization) của nền thần học thời kỳ hậu Khai sáng. Tác giả đã khéo léo đưa người đọc trở về với cội nguồn của các khái niệm siêu nhiên, nơi ranh giới giữa cõi trần và cõi thiêng bị phá vỡ bởi sự can thiệp trực tiếp của các thực thể tâm linh phi phàm.
Đi sâu vào nền tảng của hệ thống Quỷ học được trình bày, Godawa xây dựng các luận điểm của mình vững chắc trên thế giới quan của thuyết Hội đồng Thần thánh (Divine Council) và sự kiện mấu chốt tại Sáng Thế Ký 6. Bác bỏ góc nhìn mang tính ẩn dụ thuần túy hay quan điểm truyền thống của Thánh Augustine về việc “Các con trai Đức Chúa Trời” (B’nai Elohim) chỉ là dòng dõi đạo đức của Seth, tác giả bám sát lăng kính giải kinh của văn học Do Thái thời kỳ Đền thờ thứ hai, đặc biệt là hệ thống tư tưởng trong Sách Hê-nóc (1 Enoch). Thông qua lăng kính này, nguồn gốc của ma quỷ không chỉ giới hạn ở cuộc nổi loạn nguyên thủy trên thiên định, mà còn bắt nguồn từ sự vi phạm giới hạn vũ trụ của các Trinh sát viên (Watchers) và hệ quả kinh hoàng của nó: sự ra đời của Nephilim. Khi những sinh vật lai tạp mang bản thể vật chất khổng lồ này bị tiêu diệt, phần linh hồn tà ác của chúng mất đi thể xác, trở thành những u linh lang thang (disembodied spirits) – cấu trúc nên cội nguồn của tà linh trong thời kỳ Tân Ước. Sự phân loại tầng bậc tà linh này cho thấy một tư duy thần học phức tạp, liên kết chặt chẽ giữa bản thể luận phi vật chất, tội lỗi nguyên thủy và trật tự cai trị vũ trụ.
Tuy nhiên, khi soi chiếu dưới lăng kính phê bình văn bản nghiêm ngặt, phương pháp luận của tác phẩm bộc lộ cả những điểm sáng chói lọi lẫn một vài giới hạn nhất định. Điểm xuất sắc của Godawa nằm ở năng lực đối chiếu văn bản, đặc biệt là khi ông chứng minh các tác giả Kinh Thánh đã có chủ ý mượn và tái định hình các huyền thoại Cận Đông – điển hình như hình tượng các hiền nhân Apkallu của Lưỡng Hà – để tạo ra một hệ thống thần học luận chiến (theological polemic) nhằm khẳng định quyền tối thượng của Đấng Hóa Hóa. Dẫu vậy, việc lồng ghép quá sâu Thần học tường thuật (Narrative Theology) đôi khi làm mờ đi ranh giới giữa chú giải học giáo điều và sự ngoại suy trí tưởng tượng. Đối với những học giả bám rễ sâu vào truyền thống thần học Kinh viện (Scholasticism) hay hệ thống Quỷ học Công giáo chính thống, việc ưu tiên các văn bản ngoại thư và truyền thuyết dân gian đôi khi tạo ra một sự lệch pha khỏi các tín lý đã được chuẩn nhận, tiềm ẩn nguy cơ của chủ nghĩa chiết trung khi diễn giải các hiện tượng tâm linh thuần túy qua lăng kính của thần thoại học so sánh.
Vượt ra ngoài những ranh giới của văn bản cổ, cấu trúc Quỷ học trong tác phẩm này gợi mở những suy nghiệm triết học sâu sắc về bản ngã và cuộc chiến nội tại của nhân loại. Khái niệm về các thực thể lãnh thổ và một cuộc chiến vũ trụ (theomachy) không chỉ là tàn dư của tư duy nguyên thủy, mà còn phản ánh nỗi khao khát của con người trong việc lý giải nguồn gốc của cái ác mang tính hệ thống. Thay vì thu hẹp tội lỗi vào những phán xét đạo đức cá nhân đơn lẻ, thế giới quan của cuốn sách mở rộng sự hiện diện của cái ác thành một thế lực siêu việt, được cấu trúc hóa và mang tính áp bức trên quy mô vĩ mô. Cuộc chiến với các tà linh, do đó, trở thành ẩn dụ vĩ đại cho sự giằng xé của con người giữa trật tự thiêng liêng và sự hỗn mang vô luân (Chaoskampf), nơi đức tin không ngừng bị thử thách trước những lằn ranh mỏng manh của thực tại vật lý và chiều kích siêu hình.
Tựu trung lại, When Giants Were Upon the Earth không phải là một giáo trình Quỷ học giáo khoa giáo điều, mà là một lăng kính phục dựng thế giới quan cổ đại đầy khiêu khích và sắc sảo. Bằng cách kết dính di sản thần học với văn học dân gian và sử thi Cận Đông, tác giả đã cung cấp một mảnh ghép học thuật mang tính bước ngoặt, buộc giới nghiên cứu phải tái thẩm định lại những định kiến hậu hiện đại về thế giới siêu nhiên. Đây là một tài liệu đối chiếu nền tảng, dành riêng cho những ai muốn dấn thân vào tầng sâu nguyên thủy của ngành Quỷ học.
