Tôi bắt đầu từ trình thuật Sáng Thế, nơi con rắn dụ dỗ con người bằng lời hứa về sự hiểu biết thiện và ác. Điều khiến tôi dừng lại là mối liên hệ giữa lời hứa ấy với sự sa ngã: tại sao khả năng phân biệt thiện–ác lại xuất hiện ngay giữa câu chuyện về cám dỗ và hình phạt? Nếu biết điều thiện để theo, biết điều ác để tránh, thì sự hiểu biết ấy có gì đáng khiến con người phải trả giá? Hay vấn đề còn nằm ở cách con người muốn nắm giữ và sử dụng sự hiểu biết đó?
Từ đây, tôi đi đến một ý nghĩ gay gắt: thiện hay ác đều có thể trở thành cạm bẫy của Quỷ dữ. Trong ghi chép ban đầu, tôi đã diễn tả điều này bằng nhận định rằng cả thiện lẫn ác đều là cội rễ của Quỷ dữ. Cách nói ấy cần được xem xét thận trọng, không thể mặc nhiên coi là một khẳng định của thần học Công giáo. Điều tôi muốn truy đến là tình thế con người tưởng mình đã thoát khỏi cám dỗ chỉ vì đã lựa chọn một phía, trong khi chính cách đặt vấn đề có thể vẫn giữ họ trong cạm bẫy. Nếu chỉ quanh quẩn với việc xác định bên nào thiện, bên nào ác, liệu tôi đã thực sự tìm được điều phải hướng tới hay chưa?
Câu chuyện Abraham khiến câu hỏi ấy trở nên gay gắt hơn. Trong xã hội hiện đại, ý định sát hại chính con mình sẽ bị xem là điều ác, thậm chí ngay khi hành vi chưa xảy ra. Nhưng khi Abraham đứng trước đòi hỏi hiến tế người con cho Thiên Chúa, tôi phải hiểu sự vâng phục của ông thế nào? Ông đang lựa chọn điều mà xã hội lên án, hay đang hướng đến một điều không thể được giải thích đầy đủ bằng sự lên án ấy? Tôi không muốn làm nhẹ đi tính nghiêm trọng của câu hỏi bằng cách vội vàng đặt cho hành vi đó một tên gọi.
Trong cách đọc mà tôi đang suy xét, điều nổi bật nơi Abraham là lòng tín thác. Ông không chỉ cân nhắc giữa hai ý nghĩ thiện và ác, nhưng đặt mình cùng người con trong tương quan với Thiên Chúa. Tôi hiểu suy nghĩ rằng người con sống hay chết vẫn thuộc về Chúa như một cách diễn tả niềm tín thác ấy, chứ không phải một lý lẽ khiến sự sống của người con trở nên không còn quan trọng. Điều tôi muốn nhận ra nơi Abraham là tình yêu dành cho con trong chính lòng hướng về Thiên Chúa. Ở đây, tôi đang suy xét ý nghĩa của trình thuật, không lấy một tiếng nói trong tâm trí làm căn cứ để biện minh cho việc gây hại.
Điều tôi cho là đúng đắn nơi ông nằm ở hướng quy chiếu ấy: không lấy sự tán thành hay lên án của xã hội làm điểm tựa sau cùng, nhưng luôn hướng về Thiên Chúa. Từ đó, tôi cũng nhìn lại thói quen muốn phân minh mọi sự trong đời mình. Việc này tốt, việc kia xấu; lựa chọn này đúng, lựa chọn kia sai. Nhưng nếu toàn bộ suy nghĩ chỉ dừng ở đó, tôi vẫn có thể rơi vào đau khổ, vẫn cảm thấy mình thua cuộc dù đã cố chọn phía mà mình cho là đúng.
Bởi vậy, câu hỏi tôi muốn đặt trước mỗi hành động là: trong việc này có tình yêu hay không? Hành động ấy có thực sự hướng về Thiên Chúa hay không? Tôi muốn chọn yêu thương, thay vì chỉ tìm sự yên tâm trong tên gọi mà mình gán cho lựa chọn. Khi nói đến việc gạt bỏ những ý nghĩ thiện–ác trong đầu, điều tôi đang tìm kiếm là sự giải thoát khỏi cuộc giằng co khiến tôi mải phán định mà quên mất tình yêu. Theo hướng suy tư ấy, chống lại Satan trước hết là không để chính sự giằng co đó tách tôi khỏi Thiên Chúa và khỏi Người tôi được mời gọi yêu thương.
