Vigiliae

Trong cuộc chiến trường kỳ và vĩ đại giữa Ánh Sáng và bóng tối, giữa Thiên Chúa toàn năng và các thế lực sa ngã, tồn tại một lĩnh vực nghiên cứu đầy cam go và thường bị hiểu lầm: Quỷ học Cơ Đốc giáo. Tôi không phải là những kẻ say mê sự tăm tối hay tìm kiếm quyền lực hắc ám. Trái lại, tôi là một người lính, một nhà nghiên cứu, và trên hết, là tôi tớ được kêu gọi để hiểu rõ bản chất của kẻ thù – không phải để tôn vinh nó, mà là để bảo vệ các linh hồn, củng cố Giáo hội, và cuối cùng, là để làm vinh hiển quyền năng vô song của Thiên Chúa.

Công việc của tôi đòi hỏi một sự cân bằng mong manh. Tôi phải lội qua vũng lầy của sự dối trá, phân tích các chiến lược của Satan, và đối diện với biểu hiện của sự dữ thuần túy. Đây là một con đường nguy hiểm, nơi sự cám dỗ về lòng kiêu ngạo tri thức và sự tò mò bệnh hoạn luôn rình rập. Chính vì thế, nhà quỷ học cần một la bàn tinh thần không bao giờ sai lệch, một biểu tượng nhắc nhở họ về sứ mệnh thật sự của mình.

Khi Bram Stoker xuất bản Dracula vào năm 1897, xã hội Anh thời Victoria đang đứng trước ngưỡng cửa của sự chuyển giao thế kỷ (fin de siècle). Đây là giai đoạn của những biến động to lớn về khoa học, chính trị và tư tưởng, nhưng đồng thời cũng là thời điểm mà những nỗi sợ hãi thầm kín nhất của con người về sự suy đồi đạo đức và sự xâm lấn của những thế lực ngoại lai trỗi dậy mạnh mẽ.

Tính “quỷ dị” trong Dracula không đơn thuần nằm ở hình tượng một con quái vật hút máu bước ra từ văn hóa dân gian Đông Âu. Trong lăng kính học thuật, Bá tước Dracula là hiện thân của “Cái Khác” (The Other) – một thực thể đe dọa trật tự, lý tính và sự thánh thiện của thế giới văn minh phương Tây. Bài viết này sẽ bóc tách sự quỷ dị đó dựa trên ba trụ cột chính: sự nghịch đảo thần học (Theological Inversion), sự xâm lấn sinh học – tính dục (Bio-sexual Invasion), và sự sụp đổ của chủ nghĩa duy lý (The Collapse of Rationalism).

Succubus (hoặc “Nữ quỷ dâm dục”) là một ác quỷ hoặc thực thể siêu nhiên mang hình hài nữ giới, xuất hiện trong giấc mơ để quyến rũ đàn ông, thường là qua hành vi tình dục. Theo truyền thống tôn giáo, việc quan hệ tình dục lặp đi lặp lại với succubus sẽ tạo nên một sự ràng buộc giữa Nữ Quỷ này và người nam. Trong các miêu tả hiện đại, succubus thường được khắc họa như một mỹ nhân quyến rũ hay một yêu nữ làm say đắm lòng người, hơn là một thực thể ma quỷ hay đáng sợ.

Với tư cách là một người đam mê Quỷ học, toàn bộ công trình của tôi được xây dựng trên việc nghiên cứu các thực thể của bóng tối, sự hỗn loạn, và những gì nằm ngoài trật tự thiêng liêng. Lĩnh vực của tôi, chủ yếu được định hình bởi các hệ thống thần học Tây phương, đã cung cấp cho tôi một bộ công cụ rõ ràng để nhận diện cái “ma quỷ” (demonic): sự biến dị, sự lừa dối, sự chống đối Thượng đế, và một hình thái học (morphology) thường biểu hiện sự tha hóa – sừng, móng guốc, cánh dơi, và sự pha trộn gớm ghiếc của các loài.

Chính vì vậy, khi lần đầu tiên hướng sự chú ý chuyên môn của mình sang quần thể thần linh (pantheon) của Hindu giáo, tôi đã bị choáng ngợp. Bề ngoài, các ảnh tượng này dường như đánh dấu vào mọi ô trong danh sách của tôi về “sự bất thường” và “ma quỷ”.

Một khi các điều kiện môi trường trong tâm trí con người, được chuẩn bị để sản sinh ra Quỷ dữ, thì những hình dạng hoặc tên gọi cụ thể mà chúng mang lấy, sẽ được quyết định bởi nhiều hoàn cảnh khác nhau, như sắc tộc, khí hậu, chính trị, hoặc thậm chí là ngẫu nhiên. Chúng thực ra hiếm khi là ngẫu nhiên; nhưng Giáo sư Max Müller, trong các chú giải của ông về kinh Rig-Veda, đã chỉ ra một trường hợp đáng chú ý, trong đó việc hình thành một hình tượng thần thoại hùng mạnh thuộc loại này lại có tên gọi được quyết định bởi “một sự tình cờ”.

Cụm từ Latinh “Totus ad Deum” – “Tất cả hướng về Thiên Chúa” – là sự cô đọng súc tích nhất của telos, mục đích luận tối hậu của toàn bộ thực tại hữu hình và vô hình trong khuôn khổ tư tưởng Kitô giáo kinh viện. Nó không chỉ mô tả một hành vi đạo đức hay một khát vọng thiêng liêng; nó là một tuyên bố bản thể luận. Mọi thụ tạo, từ hòn đá vô tri đến các thiên thần thuần túy trí tuệ, đều tồn tại bởi Thiên Chúa và vì Thiên Chúa. Sự thiện hảo của chúng được đo lường bằng mức độ chúng phản ánh và hướng về Nguồn Cội của mình. “Totus ad Deum” là công thức của sự hoàn hảo, của trật tự vũ trụ (ordo) và của hạnh phúc tối hậu (beatitudo).

Điện Thần đầu tiên của mỗi chủng tộc được xây dựng từ những suy đoán bằng tri thức. Xét về mặt đạo đức, mỗi hình thái trong đó ít nhiều đều có thể được mô tả là mang đặc tính của quỷ; và, thực vậy, gần như có thể khẳng định rằng tôn giáo, khi được coi là một sự phụng sự dâng lên các đấng siêu phàm, đã bắt đầu bằng việc xoa dịu loài Quỷ, mặc dù chúng có thể được gọi là Thần. Con người nhận thấy rằng trên mặt đất, những điều tốt đẹp đến rất khó khăn, trong khi gai góc và cỏ dại mọc lên khắp nơi. Các thế lực tà ác dường như là mạnh nhất. Vị thần tuyệt vời nhất cũng có một nét quỷ trong mình. Mặt trời là nhân từ nhất, nhưng ngài mang đến cả say nắng cùng với ấm áp, và làm tàn úa những bông hoa mà ngài đánh thức. Sự huy hoàng, sức mạnh, vẻ uy nghi, sự đe dọa, sự vĩ đại và cơn thịnh nộ của bầu trời và các nguyên tố đã hòa quyện trong những hình hài nhân cách hóa này, và được phản chiếu qua sự tôn thờ trong run rẩy dành cho chúng.

Công việc mà tôi nghiên cứu, sẽ kén tài liệu rất nhiều vì trước giờ tại Việt Nam, không có học giả nào nghiên cứu chuyên sâu một lĩnh vực Quỷ học này, dù có nghiên cứu cũng chỉ là dạng Tôn giáo học so sánh, hoặc cố gắng mô tả lại những thực thể được truyền thông đại chúng hóa như Lucifer, Satan,… hoặc tôn sùng gia đình Warren, nên tìm hiểu thêm một chút. Nhưng trong vài năm gần đây, khi tìm hiểu sâu xa hơn, tôi nhìn thấy được giới hạn tri thức và cả những góc khuất về Quỷ học, vì vậy, tôi quyết định vừa dịch thuật, vừa ghi chép và nghiên cứu lại bản sách Demonology and Devil-lore, của Moncure Daniel Conway. Tôi tạm dịch bản này là Quỷ học và Tà thuyết. Chương I này sẽ nói về nguồn gốc của Thuyết tự nhiên thần luận, sau đó là đến thuyết Phiếm thần sơ khai, và sẽ đến Thuyết Nhị Nguyên.

Đây là câu chuyện về những gì đã xảy ra tại Loudun, Pháp, vào năm 1632, khi toàn bộ viện nữ tu được cho là bị quỷ ám. Những sự kiện được mô tả dưới đây thực sự đã diễn ra, mặc dù qua nhiều thế kỷ, người ta đã diễn giải chúng theo vô số cách khác nhau—và chắc chắn, bạn cũng sẽ có những ý kiến của riêng mình. Có ba nhân vật trung tâm trong câu chuyện: một Mẹ Bề trên, một thầy trừ tà, và một linh mục. Cho đến cuối cùng, một người trong số họ sẽ trở nên nổi tiếng, một người sẽ hóa điên, và một người sẽ phải chết.

Đã có nhiều phép lạ xuất hiện trong Phúc Âm, và đặc biệt là việc trừ quỷ, ắt hẳn trong mọi trường hợp đã mang lại cho các tín hữu một cảm nhận sống động về sự tồn tại và quyền năng của các ác linh. Đồng thời, như chúng ta đã thấy, chính Kinh thánh không cung cấp bất kỳ thông tin đầy đủ và rõ ràng nào liên quan đến nguồn gốc và bản chất của những kẻ thù hùng mạnh này; mặt khác, có thể nhận thấy rằng những người cải đạo Cơ đốc đầu tiên và những nhà giảng dạy Cơ đốc đầu tiên phần lớn là người Do Thái hoặc Hy Lạp, và nhiều người trong số họ đang sống giữa những người theo một trong những tôn giáo phương Đông cổ xưa.