Từ ngàn xưa, câu hỏi về nguồn gốc của cái Ác luôn là tảng đá vấp chân cho lý trí con người khi tìm về Đấng Tối Cao. Nếu Thiên Chúa là Đấng toàn năng và toàn thiện, tại sao cái Ác lại hiện hữu? Phải chăng Ngài đã tạo ra nó?
Bài viết này khẳng định rằng: Thiên Chúa không tạo ra cái Ác. Cái Ác không phải là một “thực thể” được sáng tạo, mà là sự vắng bóng của cái Thiện, là sự lạm dụng tự do ý chí. Sự tồn tại của cái Ác, nghịch lý thay, lại là minh chứng cho tình yêu và sự tôn trọng tuyệt đối của Thiên Chúa dành cho con người. Chúng ta sẽ làm rõ điều này qua bốn luận điểm dưới đây.
1. Bản chất nhân bản của cái Ác và Lòng Thương Xót
Luận điểm đầu tiên cần xác định là nguồn gốc của cái Ác không nằm ở Thiên Chúa, mà nằm ở tự do ý chí của con người.
Thiên Chúa tạo ra con người với khả năng tự do lựa chọn, bởi vì không có tự do thì không có tình yêu đích thực. Cái Ác xuất hiện khi con người sử dụng sự tự do đó để quay lưng lại với quy luật của Thiên Chúa. Do đó, cái Ác gắn liền với hành động và sự tồn tại của nhân loại sa ngã.
Nếu Thiên Chúa muốn tiêu diệt cái Ác một cách triệt để ngay tức khắc, Ngài buộc phải tiêu diệt nguồn gốc sinh ra nó – chính là con người.
- Việc Ngài cho phép cái Ác tồn tại (tạm thời) không phải là sự bất lực, mà là sự khoan dung.
- Ngài chấp nhận để “cỏ lùng mọc chung với lúa mì” vì Ngài không muốn tiêu diệt chúng ta.
- Sự “im lặng” của Thiên Chúa trước cái Ác chính là thời gian Ngài ban cho con người để sám hối. Vì vậy, việc Ngài không tiêu diệt cái Ác ngay lập tức đồng nghĩa với việc Ngài yêu thương và kiên nhẫn chờ đợi ta quay về.
2. Sự lớn mạnh của cái Ác và Cám dỗ Vật chất
Tại sao cái Ác ngày càng lớn mạnh và dường như vượt khỏi tầm kiểm soát? Nguyên nhân không nằm ở quyền năng của bóng tối, mà nằm ở sự “lệch hướng” của tâm hồn con người.
Cái Ác trở nên mạnh mẽ khi con người quá chủ tâm vào vật chất mà quên lãng Thiên Chúa. Khi chúng ta đặt tiền bạc, danh vọng, và khoái lạc lên làm ngai vàng trong tâm hồn, chúng ta tự mình đẩy Thiên Chúa ra xa.
- Thiên Chúa là Ánh sáng, cái Ác là Bóng tối. Bóng tối không tự nhiên sinh ra, nó chỉ xuất hiện khi Ánh sáng bị che khuất.
- Khi ta nghi ngờ tình yêu của Ngài và chạy theo những giá trị hữu hình, ta tự tạo ra những “khoảng tối” trong linh hồn để cái Ác trú ngụ và sinh sôi. Sự mất kiểm soát trước cái Ác thực chất là sự mất kết nối với nguồn cội của Chân – Thiện – Mỹ.
3. Cạm bẫy trí tuệ của Quỷ dữ
Một chiến thuật tinh vi của Quỷ dữ (Satan) là khiến con người sử dụng chính lý trí của mình để chống lại Đấng Tạo Hóa.
Quỷ dữ càng khiến ta chối từ Thiên Chúa, nó càng thúc đẩy ta đặt ra những câu hỏi mang tính hoài nghi thay vì tìm kiếm chân lý. Những câu hỏi như “Tại sao Thiên Chúa tạo ra cái Ác?” hay “Tại sao Chúa lại để tôi khổ?” thường không nhằm mục đích tìm câu trả lời, mà là những công cụ để hợp lý hóa sự khước từ Thiên Chúa.
- Bằng cách đổ lỗi cho Thiên Chúa về sự tồn tại của cái Ác, con người rũ bỏ trách nhiệm của bản thân.
- Đây là cái bẫy của sự kiêu ngạo: Ta dùng tiêu chuẩn hạn hẹp của con người để xét đoán chương trình vĩ đại của Thiên Chúa, từ đó dẫn đến sự xa cách vĩnh viễn với Ngài.
4. Đau khổ: Con đường Thập giá và Cứu chuộc
Cuối cùng, không thể phủ nhận hiện thực của đau khổ. Tuy nhiên, trong nhãn quan Kitô giáo, đau khổ mang một ý nghĩa cứu độ.
Bất cứ ai sinh ra cũng mang trong mình hệ quả của Tội Nguyên Tổ – sự tách biệt ban đầu khỏi ân sủng. Đau khổ, bệnh tật và cái chết là hệ quả tất yếu của thân phận con người trong thế giới hữu hạn này. Tuy nhiên, Thiên Chúa không để đau khổ trở nên vô nghĩa.
- Đức Giêsu Kitô, Ngôi Hai Thiên Chúa, đã không chọn cách xóa bỏ đau khổ bằng phép lạ, mà Ngài chọn cách đi qua đau khổ.
- Sự kiện Thập giá minh chứng rằng: Đau khổ là con đường thanh luyện. Chúng ta phải trải qua đau khổ để chuộc lại những lỗi lầm, để “chết đi” cho con người cũ và “sống lại” trong ân sủng mới.
- Giống như vàng phải thử lửa, linh hồn con người phải qua đau khổ để đạt được sự cứu rỗi vĩnh cửu.
Kết luận
Tóm lại, Thiên Chúa không tạo ra cái Ác; Ngài tạo ra một thế giới có tự do, và cái Ác là cái giá phải trả cho sự tự do đó. Việc cái Ác tồn tại là bằng chứng cho sự kiên nhẫn của Thiên Chúa. Sự lớn mạnh của nó là lời cảnh tỉnh về lối sống vật chất của chúng ta. Những câu hỏi hoài nghi là thử thách đức tin trước cám dỗ của Quỷ dữ. Và cuối cùng, đau khổ chính là con đường hẹp dẫn đến sự sống đời đời, con đường mà chính Đức Kitô đã đi qua để mở lối cho nhân loại.