Demonologia

Những mô tả liên quan đến các tên gọi tốt đẹp của những loài Quỷ (demon) và Ác quỷ (devil) vốn ám ảnh trí tưởng tượng của nhân loại, càng làm nổi bật sự tương phản giữa nguồn gốc thần thánh và các chức năng bị gán cho chúng trong những hình hài đã sa ngã. Thuyết Nhị nguyên (Dualism), đại diện cho một giai đoạn tất yếu trong sự phát triển tinh thần của mọi chủng tộc, đòi hỏi một nguồn cung cấp Quỷ ma, và nguồn cung này đến từ vô số các vị thần và thiên thần bị phế truất, bị ruồng bỏ, và sa ngã, vốn là hệ quả của sự chinh phục các chủng tộc và tôn giáo của họ¹. Nhưng dẫu cho nguồn gốc thần thánh có thể còn vương vấn quanh chúng qua một vài truyền thuyết hay đặc điểm nhỏ cũng như trong tên gọi, thì cái hiện tượng xấu xa mà mỗi con quỷ được gắn vào để giải thích [hiện tượng đó] đã ấn định hình hài và công việc thực sự mà nó gắn liền trong mê tín dân gian.

Thần học là khoa học về Thiên Chúa và về các mối tương quan giữa Thiên Chúa và vũ trụ.

Mặc dù từ “Thần học” đôi khi được sử dụng trong các tác phẩm tín lý để chỉ riêng phân ngành khoa học nghiên cứu về bản tính và các thuộc tính của Thiên Chúa, nhưng cách dùng phổ biến — kể từ khi Abelard (1079-1142) đặt tên cho tác phẩm tổng quát của mình là “Theologia Christiana” — đã bao hàm toàn bộ phạm vi giáo lý Kitô giáo dưới thuật ngữ này. Do đó, Thần học không chỉ luận giải về Thiên Chúa, mà còn về những mối tương quan giữa Thiên Chúa và vũ trụ, xét theo khía cạnh mà chúng ta gọi là Sáng tạo, Quan phòng và Cứu chuộc. Thậm chí là Quỷ học, một khía cạnh khác, nhưng vẫn nằm trong Thần học, được gọi là Thần học hệ thống về Quỷ.

Tôi không biết từ khi nào, tôi bắt đầu sợ hãi một thứ gì đó không rõ ràng, tôi sợ hãi làn nước, màn sương và cả tâm trí của tôi.

Khi có một suy nghĩ nào đó định hướng tôi nghiên cứu Quỷ học, thì ngay lập tức, một nỗi sợ hãi vô hình bắt đầu xâm chiếm, buộc suy nghĩ của tôi rơi vào vô định.

Tôi đánh mất niềm tin vào Thiên Chúa, tôi sợ hãi thứ nào đó trong đầu tôi, hay ngoài sau lưng tôi, lạnh buốt dù xung quanh đầy người và tiết trời ôi bức. Một thứ gì đó, muốn tôi dừng lại những suy tư, hay thói tò mò khó bỏ của tôi.

Lúc này tôi phải trấn tĩnh mình, và nhớ lại giây phút tôi bắt đầu công việc này, sứ mệnh này, lời kêu gọi này, tôi phải đặt hình ảnh Thiên Chúa vào trong tâm khảm, mọi giác quan sẽ quay trở lại, tôi tiếp tục ở hiện tại. Và khi nhớ lại cảm giác vừa rồi, tôi sợ hãi, vì tôi đang chuẩn bị đối mặt với “thứ” gì vậy?

Hay tôi sắp điên loạn, tôi quên mất tôi là ai, tôi làm gì, tôi ngơ ngác với mọi thứ xung quanh, tôi như rơi vào bóng tối vô định, thứ bóng tối thiếu vắng ánh sáng, lạnh lẽo và đơn độc.

Tôi từng biết một vài trường hợp cũng rơi vào vô định như vậy, nhưng họ gọi đó là Xuất thần, một trạng thái buông lỏng hoàn toàn, chắc không phải như tôi, có sợ hãi bủa vây nữa.

Còn tôi thì luôn nghe xung quanh mình những thứ xem chừng rất nhẹ nhàng, nhưng thật ra rất điên loạn như: giết nó đi, chặt đầu nó đi, uống máu nó đi,… đầy thú tính và sự câm phẫn.

Tôi đang nhìn chằm chằm vào một trong 14 bức tranh đen của Goya, một bức tranh máu me và đầy vẻ kinh hãi: Saturn nuốt chửng con trai.

Saturn đã trở nên điên loạn khi ăn mất đầu của con trai mình, chỉ vì ổng sợ vì lời tiên tri của Gaea, một đứa con trai sẽ lật đổ ngôi ông. Bức tranh nền đen gợi lên cảm giác u tối tịch mịch, là thứ ma quỷ chiếm lấy tâm trí một vị thần, để rồi khiến ông điên tiết lên mà ăn tươi nuốt sống con trai của mình.

Cảnh tượng của Goya mô tả khiến chúng ta có thể tưởng tượng việc bắt đầu, cũng như sẽ kết thúc. Saturn bóp chặt con trai lại, rồi xé từng mảnh xương thịt để nuốt, ánh mắt của ông khiến ta hiểu rằng đây là điều dứt khoác, Saturn không đau lòng, không suy nghĩ. Saturn chùng gối xuống không thể hiện sự tiếc nuối con trai mà đó là sức mạnh cuối cùng để xé toạt cơ thể con trai ra. Một vị thần đã biến thành quỷ dữ.

Có một số người nói đứa bé trong tranh là con gái, vì dáng vẻ thon thả yêu kiều, nhưng tôi tin chắc là con trai, bởi vì một nữ nhân không thể khiến một vị thần sợ hãi đến độ như vậy.

Abraham cũng từng muốn “giết” con trai mình để làm đẹp lòng Thiên Chúa, nhưng ông không nuốt chửng, tàn bạo như vậy, ông chỉ muốn “gửi” con trai cho Thiên Chúa, trong ông thể hiện tình yêu mến, điều trung tín, không phải sự bạo tàn, hung ác.

Goya đang cố gắng lột tả sự thật khắc nghiệt của Tây Ban Nha, khi chế độ cầm quyền khao khát chiến tranh, và đang đẩy những đứa con trai của mình vào bờ vực chết chóc. Bức tranh gợi lên sự sợ hãi của Goya với chế độ, một cách ẩn dụ tài tình và đầy cảm hứng.

Dưới đây là một bài tiểu luận học thuật chi tiết về Aym (hay còn gọi là Haborym), một trong những thực thể nổi bật trong hệ thống Quỷ học phương Tây (Western Demonology). Bài viết tập trung khai thác các khía cạnh lịch sử, văn bản học, biểu tượng học và ý nghĩa thần học của thực thể này.

Trong hệ thống phân loại phức tạp của Quỷ học (Demonology), đặc biệt là trong truyền thống Ars Goetia (Nghệ thuật Goetia) thuộc Lemegeton (Chìa khóa nhỏ của Solomon), Aym (còn được gọi là Aim, Haborym, hoặc Haborim) hiện lên như một thực thể đầy quyền năng và nghịch lý. Mang tước vị Đại Công tước (Great Duke) của Địa ngục, Aym không chỉ đại diện cho sức mạnh vật lý của ngọn lửa hủy diệt mà còn biểu trưng cho sự sắc sảo, trí tuệ nguy hiểm và sự tàn phá các cấu trúc văn minh.

Trong kho tàng rộng lớn của biểu tượng tôn giáo toàn cầu, chúng ta không chỉ tìm thấy những hình ảnh của hòa bình, cứu rỗi và ánh sáng. Song hành với chúng, và thường lấn át hơn, là một kho ảnh tượng (iconography) đồ sộ về sự ghê rợn: những vị thần phẫn nộ với vũ khí đẫm máu, những cảnh địa ngục chi tiết đến rùng mình, những con quỷ vặn vẹo và những vị thánh trong trạng thái tự hành xác đau đớn.

Từ những bức phù điêu “Sự phán xét cuối cùng” (Last Judgment) ở các nhà thờ Gothic châu Âu, nơi ác quỷ lôi kéo các linh hồn tội lỗi vào vạc dầu sôi, đến hình ảnh Nữ thần Kali trong Ấn Độ giáo, đeo vòng cổ bằng sọ người và uống máu quỷ, một câu hỏi mang tính nghịch lý được đặt ra. Tại sao các hệ thống tín ngưỡng, vốn thường hướng đến sự siêu việt và đạo đức, lại đầu tư nhiều tâm sức nghệ thuật đến vậy vào việc miêu tả nỗi kinh hoàng?

Kẻ Phản Kitô (Antichrist) là một tiên tri giả được dự báo sẽ xuất hiện vào giai đoạn khởi đầu của thời kỳ khải huyền nhằm dụ dỗ các tín hữu trung kiên chối bỏ đức tin của mình. Trải qua nhiều năm tháng, vô số nhà lãnh đạo chính trị và tôn giáo đã bị cáo buộc là Kẻ Phản Kitô – tuy nhiên, chưa ai trong số họ thực sự khiến lửa từ trời giáng xuống, vì vậy dường như thế giới vẫn đang phải chờ đợi ác nhân này chính thức lộ diện.

Kinh Thánh thuật lại nhiều điều kỳ diệu, từ việc Môi-se rẽ Biển Đỏ đến việc Chúa Giê-xu chữa lành người mù – những sự kiện thoạt nhìn có vẻ như ma thuật. Nhưng thay vì gọi đó là ma thuật, chúng ta gọi chúng là phép lạ. Chúng ta có lý do để tự hỏi: liệu có sự khác biệt rõ ràng giữa ma thuật và phép lạ không? Nếu có, tại sao sự khác biệt này lại quan trọng? Những đặc điểm nào phân định hai phạm trù này?

Bắt đầu từ Sáng Thế Ký, con rắn đã dụ dỗ chúng ta bằng trí tuệ để phân biệt Thiện – Ác. Và sau đó chúng ta bị phạt lỗi vì tri thức này.

Tại sao? Tại sao biết phân biệt thiện ác lại có tội đến vậy. Vì Thiện hay Ác, đều là cội rễ của Quỷ dữ. Cho nên dù cho bạn chọn điều gì, bạn cũng rơi vào bẫy của bọn chúng.

Ở xã hội hiện đại, giết con trai mình, dù là ý nghĩ, cũng sẽ có tội, vì xã hội coi đó là điều Ác. Nhưng Abraham chọn giết con mình, để tế lễ cho Thiên Chúa, vậy ông đang chọn đó là điều Ác hay Thiện?

Không, khi nghe lời Thiên Chúa trong đầu, Abraham hành động không chọn lựa, ông chỉ biết rằng hành động của ông là yêu thương. Con ông có chết, cũng về bên Chúa; con ông có sống, thì sau này chết cũng về bên Chúa. Ông chọn yêu thương con, như cách Chúa yêu thương gia đình ông.

Ông đúng đắn, ông vượt qua mọi điều xã hội lên án, ông chỉ biết yêu thương và luôn hướng về Thiên Chúa, là đủ.

Bạn cũng nên như vậy, cố gắng phân minh việc này tốt, việc kia xấu. Dù bạn chọn điều gì, đến phút cuối, bạn vẫn thua cuộc, vẫn đau khổ.

Hãy chọn yêu thương, hành động này của bạn có yêu thương không? Có, nên chọn. Hành động này có hướng về Thiên Chúa không? Có, chắc chắn nên chọn.

Bỏ qua mọi ý nghĩ Thiện Ác trong đầu bạn, là bạn đang tiêu diệt Satan.

Ma Quỷ không hiện hữu, nhưng chúng tồn tại. Chúng không phải là vật chất, nhưng chúng là bản chất. Do đó chối bỏ chúng, hoặc cố chứng minh chúng bằng thực nghiệm, bằng khoa học là điều không thể.

Giống như việc bạn không thể chứng minh một người sẽ giết người, phạm trọng tội chỉ bằng việc siêu âm, X-quang,… Bản chất thật sự chỉ được thị hiện khi đúng thời điểm. Nước chảy, qua khu lạnh giá sẽ phải đóng băng, qua sa mạc sẽ phải bốc hơi.

Đôi khi đó là lý do mà khi muốn triệu hồi Quỷ dữ thì phải tạo đúng điều kiện môi trường cho loài Quỷ đó xuất hiện. Biểu tượng, vật tế, thần chú,… đều tập trung vào việc tạo ra một môi trường chuẩn cho một con Quỷ.

Chính vì Quỷ là bản chất, nên việc xuất hiện của chúng sẽ tác động lên sự vật xung quanh. Người có Ác tâm, Quỷ sẽ là Ác ma. Người có Thiện tâm, Quỷ sẽ là Tinh linh, hỗ trợ họ trong những việc thiện lành.

Tại sao chúng ta có thể triệu hồi được Quỷ ma? Câu trả lời sẽ khá dài, tôi sẽ dành cho bài viết khác.